Lambdaistanbul Ruh Sağlığı Komisyonu 

2015 Faaliyet Bülteni 

 

 

 

 

 

Merhaba! 

2015 yılı mücadeleler, kazanımlar ama belki de en çok acılarla hatırlayacağımız bir yıl olarak 
tarihteki yerini aldı. Her zamanki gibi Türkiye gündemi içinde bir yandan genel tabloyu 
anlamaya/anlamlandırmaya çalışırken bir yandan da kendi mücadele alanlarımızda üretmeye 
ve çalışmaya devam ettik. 

Elinizdeki bu bülten, Lambdaistanbul Ruh Sağlığı Komisyonu olarak 2015 yılı boyunca 
yaptıklarımızı hem hatırlamak ve gözden geçirmek hem de sizinle paylaşmak için hazırlandı. 
Keyifli okumalar dileriz. 

 

Lambdaistanbul Ruh Sağlığı Komisyonu Nedir?  

Ruh  sağlığı  çalışmasının  hak  temelli  ve  ayrımcılıktan  azade  bir  yöntem  ve  anlayışa  sahip 
olması,  özellikle  ötekileştirilen  ve  ayrımcılık  nedeniyle  temel  haklarından  mahrum  bırakılan 
topluluklarla  çalışma  yürütürken  olmazsa  olmaz  ilkelerden  bir  tanesidir.  Özellikle  de 
ötekileştirilen ve haklarından mahrum bırakılan topluluklardan birisi olan LGBTİ’ler özelinde 
düşündüğümüzde  ruh  sağlığı  alanı  ile  hastalık  ve  tedavi  kapsamında  özel  bir  ilişkisi  vardır. 
1970’li  yıllardan  itibaren  uluslararası  sağlık  örgütleri  tarafından  terk  edilmiş  olsa  da 
LGBTİ’lerin  hasta  olduğu  algısı  ve  tedaviye  yönelik  girişimler  ve/veya  hizmet  vermemeye 
yönelik tutumlarla hala yaygın olarak karşılaşıyoruz.  

Türkiye’de de bu yönde, ruh sağlığı alanında ayrımcı ve tedavi etmeye dönük, kişilerin temel 
haklarını ihlal edici birçok uygulamaya yaygın olarak rastlanıyor. Her ne kadar hak temelli ruh 
sağlığı  çalışmaları  da  yavaş  yavaş  gelişmeye  başlamış  olsa  da  bunun  henüz  çok  kısıtlı  bir 
grubun  ulaşabildiği  bir  hizmet  olarak  kaldığını  söyleyebiliriz.  Türkiye’de  LGBTİ  hak 
savunuculuğu  yapan  örgütler  hem  birebir  karşılaşmalarla  hem  de  kendilerine  yapılan 
başvurular  aracılığıyla  ruh  sağlığı  alanında  ayrımcı  ve  tedavi  etmeye  yönelik  uygulamaların 
sıklıkla  sürdürüldüğünü  ve  bu  uygulamarla  ilgili  eğitimlerin  üniversiteler,  dernekler  vb 
kurumlar aracılğıyla yaygınlaştırılmasıyla mücadele ediyor.  

1993 yılından beri LGBTİ mücadelesi veren Lambdaistanbul LGBTİ Dayanışma Derneği’nin ana 
çalışma  alanlarından  bir  tanesi  de  LGBTİ’lere  yönelik  hak  temelli  bir  ruh  sağlığı  alanının 
yaratılması ve tedavi söyleminin ortadan kaldırılmasıdır. 2002 yılından beri yürüttüğü Kültür 
Merkezi  ve  2004  yılından  beri  telefon  üzerinden  yürüttüğü  Danışma  Hattı  ile  diğer  hak 
alanları ve sorunların yanı sıra ruh sağlığı alanında yaşanan sorunları tespit etme, uygun kişi 
ve kurumlara yönlendirme vb çalışmalar yapıyor.  

 

 

Lambdaistanbul bünyesinde 2014 Nisan ayında kurulan Ruh Sağlığı Komisyonunun amacı da 
Lambdaistanbul’un bugüne kadar ruh sağlığı alanında yürüttüğü çalışmaları daha da 
geliştirerek Türkiye’de LGBTİ’lere yönelik hak temelli ruh sağlığı hizmetinin gelişmesi için 
çalışmalar yapmak ve bu konuda ilgili meslek kuruluşları ile ortak çalışmalar yürütmektir. 
Komisyon çalışmaları, ruh sağlığına bütüncül bir yaklaşım içinde, psikologlar, psikiyatristler, 
sosyal hizmet uzmanları, psikolojik danışman ve rehberler, psikiyatri hemşireleri, sosyologlar 
gibi birçok meslek alanından öğrenciler/çalışanlar dahil olmak üzere LGBTİ konusunu 
kendisine dert edinmiş her meslekten ve kimlikten kişiye açıktır.  

Lambdaistanbul Ruh Sağlığı Komisyonu bugüne kadar, akademik çalışmalar için danışmanlık, 
tedaviye yönelik bilgiler içeren yayınların kaldırılmasına yönelik kampanya, okuma grupları, 
LGBTİ ve ruh sağlığı ile ilgili farklı konu başlıklarının konuşulduğu aylık atölyeler/seminerler ve 
eğitim programları gibi çalışmalar yürütmüştür.  

Lambdaistanbul Ruh Sağlığı Komisyonu bir yandan pratik çalışmalar ile mevcut duruma 
müdahale etme amacı taşırken diğer yandan da LGBTİ varoluşları ve cinselliği 
hastalıktır/değildir söyleminin ötesine taşıyacak ve Türkiye’de ruh sağlığı tartışmalarının 
çerçevesini genişletecek teorik çalışmalar yapmak üzere 2014 yılında çalışmalarına başladı.  

 

2015 Yılı Boyunca Neler Yaptık? 

Cumartesi Seminerleri 

Hem LGBTİ ve ruh sağlığı alanıyla ilgili konuları hem de konuşmak, paylaşmak istediğimiz 
diğer konuları birlikte konuşabilmek, anlayabilmek ve bir birikim yapabilmek için 2014 yılının 
sonlarında başladığımız Cumartesi Seminerlerini 2015 yılı boyunca sürdürdük. Her ayın ikinci 
Cumartesi günü Lambdaistanbul Kültür Merkezinde farklı konu başlıkları altında oturumlar ve 
atölyeler düzenledik. Bazen komisyon gönüllüleri bazen de davet ettiğimiz katılımcılar 
tarafından hazırlanan içerikler ile gerçekleştirdiğimiz Cumartesi Seminerlerinin hepimiz için 
oldukça verimli geçtiğini söyleyebiliriz. 

Aşağıda 2015 yılı boyunca yaptığımız etkinliklerin başlıklarına ve içeriklerine siz de göz 
atabilirsiniz.  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ruh Sağlığı Alanına Yönelik LGBTİ ve Temel Kavramlar 
10.01.2015 

Bu etkinlik ile amacımız ruh sağlığı alanında çalışanlara ve 
öğrenim görenlere yönelik LGBTİ alanında kullanılan temel 
kavramların tartışılabileceği bir ortam yaratarak, zihinlerdeki 
soru işaretlerini kaldırmak ve yerine yenilerini koymaktı. 
Sunum: Psikolog Özge Tuğçe Güdül 
 

Cinsel Tutku / 14.02.2015 

Cinsel tutku başlığını attığımız bu etkinlikte psikoterapistlerin vaka 
analizlerine bakarak çeşitli soruları cevaplandırmaya çalıştık. Cinsel 
tutkunun içsel ve kişiler arası dinamikleri nelerdir? Tutkunun 
ilişkiden kopmasına ve çekilmesine neden olan şey nedir? Insanlar 
neden bazen çok istedikleri bir şeyden uzak dururlar? Bir çift, 
cinsellikleri boyunca ne tür ilişki ve temasları tecrübe ederler? Bu 
etkinlik ile hep birlite cinsel terapi deneyimleri üzerinden cinselliğin 
duygusal boyutunu tartıştık. 
Sunum ve Moderasyon: Karel Bensusan / Berfu Delal Tüm 
 

  İntihar / 15.02.2015 

İntihar nedir? İnsanları intihara sürükleyen etmenler nelerdir? 
İntihar ve depresyon hakkındaki yanlış inançlarımız neler 
olabilir? İntihardan bahsederken nelere dikkat etmeliyiz? 
Toplumsal normlarla yaşanan çatışmanın depresif belirtilerle 
ilişkisi nedir? Her çatışma depresyon ile sonuçlanır mı? Öfke ve 
kızgınlık duygularının yapıcı dönüşümü mümkün mü? Depresif 
ruh halinden kurtulmanın yolları neler olabilir? Bir yakınımızın 
intihar düşünceleri olduğunu farkettiğimizde yapabileceklerimiz? 
Gibi sorular eşliğinde intiharın dinamiklerini tartıştık. 
Sunum: Klinik Psikolog Dr. Hilal Eyüpoğlu 
Moderasyon: Psikolog Özge Tuğçe Güdül
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Film Okuması: “Annem Hakkında Herşey” / 14.03.2015 

Yönetmen/Senarist Cem Başeskioğlu ile birlikte İspanyol yönetmen 
Pedro Almodovar’ın Oscar kazanan eseri Todo Sobre Mi Madre (All 
About My Mother - Annem Hakkında Her Şey) filminin okumasını 
yaptık. Bir yandan filmin psikolojik tahlilini yaparken diğer taraftan 
sinematografik detayları konuştuk.  

 

 

Toplumsal Cinsiyet ve Cinsellik Terimleri Atölyesi / 28.03.2015 

Toplumsal Cinsiyet, LGBTİ(Lezbiyen, Gey, Biseksüel,Trans,İnterseks), Feminist, Queer ve Cinsellik 
çalışmalarıyla ilgili bir çok yayın Türkçeye çevriliyor. Günlük hayatta cinselliğin ve toplumsal 
cinsiyetin bir başkasına ifade edilmesinde İngilizce veya başka dillerden birçok yeni terim 
kullanılmaya başlandı. Lakin bu terimlerin tam olarak hayattaki karşılığı nedir? Ne anlatmaya 
çalışıyoruz, nasıl anlaşılıyor? Daha iyi nasıl ifade edebiliriz? Doğru mu kullanıyoruz? Kendimizi ifade 
etmek için hangi terimlere ihtiyacımız var? Türkçe karşılıkları ne olabilir? Gerek var mı? İfade 
sanatımızı geliştirmek için bu noktada neler yapabiliriz? LGBTİ'leri ifade eden terimleri TDK ya da 
akademi çevresindense bizatihi özneleri olan bizlerin üretmesi/çevirmesi daha doğru olmaz mı? 
Hangi terimlerin kullanılması  politik olarak doğru değil?  
Atölye, eğitimden ziyade, terimlerin kullanımı, yerelleştirilmesi ve doğru kullanılması için kolektif bir 
akıl yürütmek şeklinde gerçekleşti. 
Atölye özellikle LGBTQİ bireyler, Toplumsal Cinsiyet çalışmaları yapanlar, Toplumsal Cinsiyet ve 
Cinsellikle ilgili çeviri yapanlar, LGBTQİ bireylere yönelik hizmet veren Ruh Sağlığı Profesyonelleri, 
Sosyal Çalışmacılar, Psikolojik Danışman’ların katılımını teşvik edecek bir formatta tasarlandı.  
Moderatörler:  Dr.Ardıl Bayram Şahin, Elif Molla 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Siyah-Beyaz Bir Dünyadan Rengarenk Bir Rüyaya / 11.04.2015 

Renklerin, mekanların, senaryonun muhteşem olduğu ve halen demode olmamış bir fantastik 
film klasiği: Oz Büyücüsü (The Wizard Of Oz). Fantastik hikayesi ve alışılagelmedik 
karakterleriyle, Oz Büyücüsü(The Wizard Of Oz) yıllar boyunca tüm zamanların en çok bilinen 
filmlerinden biri ve gerçek bir klasik olmuştur. Yönetmen/Senarist Cem Başeskioğlu eşliğinde 
ünlü Oz Büyücüsü’nün bilinmeyenlerini keşfe çıktık. Film boyunca, hem psikolojik tahliller hem 
de filmin satır aralarında kalan, gözden kaçan detaylar üzerine konuştuk. 

 

 

Ayrımcılık ve Sosyal Gözetlenme / 09.05.2015 

“Belirsiz ve dışa atılan beden meşruiyetin kodlarını kırarak; 
direnişi, bozulmayı ve isyanı mümkün kılan gücü ortaya çıkarır. 
Eğer beden, belirli/sınırlı değilse, bedeni belirli olarak kabul 
eden politik ve sosyal yapılar da aynı şekilde dönüşüme açıktır.”  
Son yıllarda dışlanma, ayrımcılık, nefret suçları ve bütün bunları 
etkileyen devlet politikaları karşısında gösterilen hak mücadelesi 
daha görünür hale geldi. İstanbul’da yaşayan transların 
dışlanma, ayrımcılık, ötekileştirme deneyimleri ve baş etme 
süreçleri üzerine konuştuğumuz bu etkinlikte, sistematik 
ayrımcılık ve dışlama pratikleri içerisinde sağlık alanında hak 
ihlalleri, çalışma alanından dışlanma, yaşam alanının 
kısıtlanması, eğitim alanında ayrımcılık ve sosyal gözetlenme gibi 
konular üzerine odaklandık. Baş etme süreçlerini de 
konuştuğumuz etkinlikte, mücadele, destek sistemleri ve güvenli 
alan oluşturma gibi konuları gündeme getirdik. Aynı zamanda, 
ruh sağlığı alanında yaşanan sorunlardan ve pratiklerden 
bahsettik. 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sosyal Hizmetleri Gökkuşağının Renklerine Boyamak / 13.06.2015 

Ruh Sağlığı Komisyonu olarak Haziran ayında sosyal hizmet alanının LGBTİ’lere 
yaklaşımını tartıştık. Sosyal hizmet, bireylere, ailelere, gruplara ve topluluklara 
psikososyal desteği sağlayan bir mesleki çalışmadır. Eşit düzeyde hizmet 
vermeyi amaçlayan sosyal hizmetlerde LGBTİ’ler ne kadar görünür? Sosyal 
hizmet hangi alanları kapsıyor? Başka bir sosyal hizmet mümkün mü?  
Moderasyon: Büşra Kervan, Büke Tozlu 

 LGBTİ ve Temel Kavramlar / 11.07.2015 

Toplumsal baskı ve ayrımcılık nedeniyle sıkça psikoterapiye 
başvuran LGBTİ’lere yönelik en uygun desteği verebilmek, 
cinsel yönelim ve cinsiyet kimliği temelli ayrımcılığın toplumsal 
kaynaklarını ve tezahürlerini anlayabilmekten geçer. Bu 
amaçla Temmuz ayındaki etkinliğimizde ruh sağlığı alanında 
çalışanlara ve öğrenim görenlere yönelik temel kavramların 
tartışılabileceği bir ortam yaratmak istedik.  
Konuşmacı: Psk. Özge Tuğçe Güdül 
 

 

 

12 Eylül 1980 / 12.09.2015 

12 Eylül 1980 Darbesini, sermaye birikimin sürekliliğinin 
sağlanması, işçi sınıfının örgütsüzleştirilmesi, toplumsal 
mücadelelerin zayıflatılması, siyasal temsil sistemlerinin 
olduğundan bile kısıtlı hale getirilmesi, ayrımcılık, baskı ve 
devlet şiddetinin ciddi anlamda yaygınlaşması olarak 
düşüneceksek; darbe günleri ile yaşadığımız günler 
arasında ciddi benzerlikler bulabiliriz. Darbenin neoliberal 
ve otoriter ruhunun canlılığını hayatımızın birçok alanında 
hissetmekteyiz. 

Bir yanda örgütsüzlük ve güvencesizlik, diğer yandan devletin fiziki araçlarla ve tanım ve damgalamalarla 
uyguladığı şiddet, hem LGBTİ bireylerin hem de toplumun geniş kesimlerinin deneyimin bir parçası haline 
gelmiş durumda. Biz de, 12 Eylül’e rastlayan bu etkinliğimizde, neoliberal ve otoriter uygulamaların bize 
temas ettiği noktalar ve hayatlarımız üzerindeki etkileri üzerine birlikte düşünelim istedik. Etkinliği, bu 
çerçeve içerisinde, birlikte fikir ürettiğimiz, konuya dair kendi bakış ve deneyimlerimizden katkılar 
sunabildiğimiz bir forum şeklinde gerçekleştirdik. 
Moderasyon: Baran Gürsel (TODAP),  Görkem Aypar (Lambdaistanbul Ruh Sağlığı Komisyonu), 
Kerem Dülger (Lambdaistanbul Ruh Sağlığı Komisyonu) 

 

 

 

 

 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Deliliğe Övgü ya da Nasıl "Akıl"landık?* / 14.11.2015 

"Delilik" dediğimiz şeyin 19. yüzyılla birlikte "ruhsal hastalık" olarak 
yeniden kavramlaştırılması ne anlama geliyor? Beraberinde ne 
getirdi, ne götürdü? Peki, sözü edilen bu ruh sağlığının ve psikolojik 
bozuklukların standartları ve tedavi uygulamaları kimlerin fikirleri ve 
çıkarları tarafından belirlenmiştir/belirlenmektedir? Normalliğe ve 
anormalliğe dair tanımları/kriterleri neye göre belirliyoruz? Bugünkü 
ruh sağlığı uygulamaları nasıl bir tarihsel arkaplana sahip?  
Konuşmacı: Umut Şah (Toplumsal Dayanışma için Psikologlar Derneği) 

* 10 Ekim'de yapılması planlanan bu etkinlik, Ankara'da Emek, Demokrasi ve 
Barış mitinginde yaşanan vahşi katliam nedeniyle Kasım ayında yapılmıştır. 

 

 

HIV'le Yaşamak ve Ruh Sağlığı / 12.12.2015 

HIV pozitif tanısı alan bireylere ruh sağlığı çalışanları nasıl destek 
olabilir? 
HIV’le yaşayan kişilerin nasıl bir psikolojik desteğe ihtiyacı vardır? 
Kronik bir enfeksiyon hastalığı neden ruh sağlığı alanının da ilgisine 
girer?  
Ruh sağlığı alanında çalışanlar HIV’le yaşayan kişilerle çalışırken nelere 
dikkat etmelidirler?  
HIV’le yaşayan kişilerin karşılaştıkları dışlanma ve ayrımcılıkla baş 
etmelerinde ruh sağlığı çalışanları nasıl destekleyici bir rol 
oynayabilirler? 
Sunum: Klinik Psikolog Murat Yüksel 
 

 

 

 

23. LGBTİ Onur Haftası Kapsamında Yapılan Etkinlikler 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Atölye: İçimizdeki Önyargılarla Yüzleşiyoruz! / 23.06.2015 

2015 Onur Haftası’nın teması “Normal” idi ve biz de 
dedik ki ruh sağlığı çalışanları ve öğrencileri olarak yüz 
yıllık hastalık, aşağılama ve yok sayma tarihiyle yine ve 
yeniden yüzleşmeliyiz ve ne kadar “normal” karşılıyoruz 
diye konuşmalıyız, tartışmalıyız.  Bizler ruh sağlığı 
çalışanları ve öğrencileri (psikoloji, psikiyatri, rehberlik ve 
psikolojik danışmanlık, sosyal hizmet) olarak LGBTİ’lere 
yönelik ayrımcılıkla mücadele ederken öncelikli olarak 
kendi önyargılarımızla yüzleşmenin önemli olduğunu 
düşünüyoruz. Etkinlikte, kendi hazırladığımız tabu oyunu 
ile içimizdeki homofobi, transfobi ve bifobiyle eğlenceli 
bir şekilde yüzleşmeyi sağladık ve sonrasında LGBTİ’lere 
yönelik mitleri tartıştığımız bir atölye gerçekleştirdik.  

 

Bu etkinlikle ilgili yapılan haberler 

http://kaosgl.org/sayfa.php?id=19680

  

https://bianet.org/bianet/lgbti/165537-lgbti-ler-
hakkinda-onyargilar-ve-gercekler

  

https://bianet.org/bianet/lgbti/165534-onur-haftasi-nda-
tabu-oyunu-ibneler-donmelere-karsi

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Atölye: 1973’ten Bugüne; Hastalık Söyleminin Ötesine Geçmek / 23.06.2015 

 Bizler ruh sağlığı çalışanları ve bu alanlarda okuyan öğrenciler olarak LGBTİ varoluş biçimlerinin hastalık 
olmadığının farkındayız. Belki terapi yaparken homofobik davranmıyoruz, sosyal hizmet uzmanı olarak 
ayrımcılık yapmıyoruz, psikiyatrist olarak başvuran kişileri damgalamıyoruz veya psikolojik 
danışman/rehber öğretmen olarak danışanlara/öğrencilere suçlayıcı tutumlar sergilemiyoruz. 

 

Fakat bunları meslek hayatımızın sadece küçük bir 
bölümünde uygulamak yeterli mi? Cinsel yönelimler ve 
cinsiyet kimlikleri söz konusu olduğunda, akla ilk gelen 
meslek alanlarında çalışmakta veya öğrenim 
görmekteyiz. Bu yüzden LGBTİ politikası üretmenin ve 
bunu meslek hayatımızın tümüne, hatta sosyal 
hayatımıza taşımanın hepimizin sorumluluğu olduğuna 
inanıyoruz. Peki, “eşcinsel, biseksüel, trans ve interseks 
varoluş biçimleri hasta değildir”den öte nasıl bir söylem 
üretebiliriz?  

 

Düzenleyenler: Toplumsal Dayanışma İçin Psikologlar 
Derneği (TODAP) / Lambdaistanbul Ruh Sağlığı 
Komisyonu